- Już setki lat temu ludzie wiedzieli o istnieniu dwóch gwiazd Wielkiego Wozu, a mianowicie o Mizarze i Alkorze (nazwa Alkor została nadana przez Arabów). Jednak nikt wówczas nie zdawał sobie sprawy z tego, że są one powiązane siłami grawitacji.
- po raz pierwszy gwiazdę podwójną odkrył w 1650 roku Giovanni Baptista Riccioli. Obserwując przez teleskop Mizar’a, zauważył, że nie jest on gwiazdą pojedynczą. Te dwa ciała niebieskie nazwano: Mizar A i Mizar B. Dało to początek kolejnym, licznym odkryciom.
- następnym ważnym dokonaniem, było odkrycie w 1804 roku przez Williama Herschel’a ruchu orbitalnego gwiazd wizualnie podwójnych i ich powiązania z siłami grawitacji. Obserwując Kastora, zmierzył on odległość pomiędzy jego składnikami, a po pewnym czasie zauważył, że elementy tej gwiazdy zmieniają położenie względem siebie.
Odkrycia i badania związane z gwiazdami wizualnie podwójnymi.
28 Kwiecień 2010Rozdwajanie linii absorpcyjnych.
15 Kwiecień 2010Okresowe rozdwajanie linii absorpcyjnych w widmie gwiazdy, świadczy o jej podwójnym charakterze. W zależności od tego, czy gwiazdy w danym momencie przybliżają się do Ziemi, czy też się od niej oddalają, linie te regularnie zmieniają swoją pozycję. W przypadku, gdy badaniom poddawany jest układ gwiazd podwójnych, spektroskop przedstawia zestaw dwóch przesuwających się względem siebie linii widmowych. Zachowanie tych linii jest zależne od zmian położenia gwiazd. Cecha charakterystyczną dla gwiazd podwójnych spektralnie są okresowe zmiany w prędkościach radialnych. Pomiędzy gwiazdami takiego układu występuje pewna zależność. A mianowicie jeśli różnica pomiędzy blaskiem dwóch gwiazd jest niewielka, to następuje wyraźne rozdwajanie się linii absorpcyjnych. Natomiast, gdy różnica tego blasku jest niewielka, to widoczne są tylko linie ciała jaśniejszego.
Pomiary wzajemnych położeń składników gwiazd.
30 Marzec 2010„Przy obserwacjach wzajemnych położeń gwiazdy mierzymy zazwyczaj ich względne położenia w układzie biegunowym. Początek tego układu umieszczamy zwykle w gwieździe jaśniejszej (składnik A) i w stosunku do tego składnika mierzymy położenie składnika drugiego – B. Przeważnie pomiary takie wykonywane są za pomocą refraktorów mających obiektywy o dużych średnicach, aby krążki dyfrakcyjne gwiazd miały możliwie małe średnice. Do pomiarów stosujemy mikrometry pozycyjne. W tego rodzaju mikrometrach obok siatki nitek nieruchomych umieszczona jest ramka z nitką ruchomą a. Ramka jest przesuwana za pomocą śruby mikrometrycznej C i przesunięcia te odczytywane są na bębnie śruby. Mikrometr ustawiamy tak, aby nitka nieruchoma, prostopadła do nitki ruchomej przechodziła przez oba składniki gwiazdy podwójnej. Przesunięcie nitki ruchomej od położenia A do B, odczytane na bębnie śruby mikrometrycznej daje nam odległość kątową AB = q między obu składnikami, a kąt, jaki tworzy kierunek nitki nieruchomej przechodzącej przez obrazy A i B z kołem godzinnym składnika A, jest kątem pozycyjnym V. Kąt ten liczymy od kierunku północnego przez wschód, południe, zachód od 0 do 360 stopni. Obie współrzędne q i V wyznaczają w zupełności położenie składnika B w stosunku do składnika A. Łuk q jest katem bardzo małym, wynoszącym przeważnie niewiele sekund łuku, a często nawet ułamek sekundy, uważać go przeto możemy za odcinek prostej, współrzędne więc q i V możemy traktować jako współrzędne biegunowe na płaszczyźnie.”
Źródło:
Referencje: Eugeniusz Rybka: “Astronomia Ogólna” wyd. VI